مؤلف : روايات در اين معنا بسيار است ، اما در اينكه نام آن شخص ضمره بوده يا چيز ديگر - اختلاف شديدى دارند . در بعضى آمده : ضمرة بن جندب بود . و در بعضى ديگر آمده : اكثم بن صيفى بود ، و در بعضى آمده : ابو ضمرة بن عيص زرقى بود . و در بعضى ديگر آمده : ضمرة بن عيص از بنى ليث بود . و در بعضى آمده : جندع بن ضمرة جندعى بود . و در بعضى ديگر آمده : آيه شريفه در حق خالد بن حزام نازل شد كه به عزم مهاجرت بسوى حبشه از مكه بيرون آمد ، و در بين راه مار او را گزيد و از دنيا رفت . و در بعضى از روايات كه از ابن عباس نقل شده آمده كه او اكثم بن صيفى بوده راوى حديث گفته : من از ابن عباس پرسيدم ، پس جريان ليثى كجا و در چه زمان اتفاق افتاد ؟ در پاسخ گفت : اين جريان مدتى قبل از جريان ليثى اتفاق افتاد و اين آيه هم خاص است و هم عام . « 1 » مؤلف : منظور ابن عباس اين بوده كه آيه شريفه در خصوص اكثم نازل شده ، و در غير او عموميت يافته است . و حاصل كلام اين شد كه سه نفر از مسلمانان هنگام هجرت كردن در بين راه از دنيا رفته‌اند ، و آن سه نفر عبارتند از : اكثم بن صيفى ، و ليثى ، و خالد بن حزام . و اما اينكه آيه شريفه در حق كداميك از آنان نازل شده ، ظاهرا روايات در اين باره فرقى ندارند كه همه در صدد تطبيق آيه با ماجرايى خاص بوده‌اند . و در كافى از زراره روايت كرده كه گفت : من از امام باقر ابى جعفر ( ع ) از معناى عنوان مستضعف پرسيدم ، فرمود : مستضعف كسى است كه چاره اى جز كافر شدن ندارد و كافر مىشود چون راهى به سوى ايمان ندارد . نه مىتواند ايمان بياورد ، و نه مىتواند كافر شود . يكى از مستضعفين ، كودكانند . و يكى ديگر مردان و زنانى هستند كه عقلشان مثل عقل كودكان است و قلم تكليف از آنها برداشته شده است . « 2 » مؤلف : و اين حديث بطور مستفيض يعنى بطرق بسيار زياد از زراره نقل شده هم كلينى « 3 » آنها را آورده ، هم صدوق « 4 » ، و هم عياشى « 5 » و همه اينها به چند طريق از او نقل كرده‌اند .

--> ( 1 ) در المنثور ، ج 2 ص 207 . ( 2 ) اصول كافى ، ج 2 ص 404 ح 1 . ( 3 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 404 ، ح 1 و 2 و 3 . ( 4 ) معانى الاخبار ، ص 200 ، ح 4 . ( 5 ) تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 268 ، ح 243 .